Analoog versus digitaal

Voor de aansturing van de locomotieven en de diverse overige bedienbare elementen op een modelbaan zijn er tegenwoordig twee hoofdprincipes waarvan we de basis hieronder uitleggen.

Hier wordt de snelheid van een modeltrein geregeld met een draaiknop op een transformator; de spanning op de rails wordt hoger/lager. Dit principe wordt al vanaf het allereeste begin toegepast.

Zonder maatregelen zouden alle treinen op het spoor sneller/langzamer gaan rijden, want ze zijn immers via de rails allemaal met dezelfde transformator verbonden. Om dat te voorkomen worden stukken rails met schakelaars of elektronica van elkaar gescheiden en de railspanning per traject geregeld. Vooral voor beginners is dit een mooie en relatief voordelig begin. Echter bij een wat meer complexe baan is de bedrading, etc. wel heel erg uitgebreid, want niet alleen de geschakelde railstukken, maar ook wissel- en seinbedieningen moeten apart bedraad worden.

Er zijn twee varianten:

*  Een DC Analoog bedrijf waarbij een gelijkspanning van variabele sterkte op de rails wordt gezet. Door omkeren van de polariteit gaat de loc de andere richting op. De stopstand zit midden in het regelbereik van de trafo. Alle merken behalve Märklin functioneren zo.

      Naar onze locomotieven voor DC analoog bedrijf.  De meeste locomotieven hebben al een NEM connector waar op een later tijdstip een decoder voor digitaal bedrijf gestoken kan worden.

*  Bij de tweede variant, AC Analoog bedrijf, wordt een wisselspanning op de rails gezet. Dit heeft geen "polariteit" (+/-) en moest er een andere manier gevonden worden om de rijrichting te veranderen. Dit wordt gedaan door een kleine overspanning op de rails te zetten waarop een omkeerrelais in de loc reageert. (hhhnnn).

  De stopstand zit aan de linkerkant van de trafo, waarbij een overspanning gemaakt kan worden door de regelknop in te drukken.  

  Voor zover ons bekend gebruikt alleen Märklin HO dit systeem. Wij hebben geen modellen met dit systeem in ons programma.

  Aangezien velen met dit merk zijn opgegroeid toch een veel gebruikt systeem. Het wordt meestal gecombineerd met een 3-rail systeem, waarbij de beide rails "0" zijn en de middenrail stroomvoerend is.

  LET OP: omdat beide spoorstaven dezelfde polariteit hebben, zijn de wielen van Märklin materiaal elektrisch meestal NIET gescheiden. Zet je ze op een DC of digitale baan ontstaat er dus kortsluiting! Voor veel materiaal zijn DC assen beschikbaar om dit euvel op te lossen.

Bij digitaal bedrijf is de zichtbare techniek veel eenvoudiger. Bij dit systeem staat er een signaal op de rails dat is opgebouwd uit een combinatie van voedingspanning en digitale codes.

Om het vooral (niet) gemakkelijk te houden zijn er een aantal coderingssystemen bedacht zoals:

*   DCC (Digital Command Control)

*   Selectrix

*   Motorola

*   etc....

Om het "nog" gemakkelijker te maken zijn er weer varianten op deze systemen voor wat betreft de gebruikte coderingen.....In de EU wordt vooral DCC 28 gebruikt.

Naar onze locomotieven voor DCC digitaal bedrijf.  Bij deze locomotieven is al een decoder en soms zelfs ook geluid ingebouwd.

De codes die simpelweg via de rails naar alle verbruikers (locs, wissels, seinen, verlichting, etc.) worden gestuurd wordt door een lokaal geplaatste decoder begrepen en doet datgene wat u op een centrale eenheid, PC of zelfs smartphone aangeeft wat het moet doen. Het kan bijvoorbeeld een wisseldecoder zijn, die vlak bij een aantal wissels wordt gemonteerd, twee draden naar de rails waarvan de codes en voedingspanning worden opgepikt en een paar korte draden naar de wisselbedieningen, klaar. Bij locomotieven zit een dergelijke decoder in de locomotief ingebouwd.

In den beginne van digitaal bedrijf moest de locomotief elektrisch omgebouwd worden om een decoder te kunnen aansluiten; ombouw van oudere loc's van analoog naar digitaal moet nog steeds op deze wijze. Dat is een kwestie van twee draden doorknippen en de ontstane vier draden (twee naar de wielen, twee naar de motor) op een eenvoudige decoder aansluiten.

In de loop der jaren is de ontwikkeling van digitale techniek zo verfijnd en klein geworden dat moderne decoders ook in TT locs passen en veel meer kunnen dan alleen de snelheid regelen. Ze kunnen verlichting aan/uit zetten, elektrische ontkoppelaars activeren, geluiden produceren, etc.

Dat klinkt allemaal wonderwel fantastisch, edoch: met het steeds complexer worden van de loc decoders komt er steeds meer (eenmalig) programmeerwerk bij kijken, waarbij iedere locomotief een eigen naam (="adres") krijgt. Vrijwel alle regelcentrales kunnen dit programmeerwerk doen, maar u of een handige buurjongen moet het ook kunnen. Na deze eenmalige actie zal de regelcentrale naar de gekozen adressen de ingestelde codes via de rails versturen en de decoder laat in de loc. doen wat u hebt gevraagd. Dat kan niet bij één, twee of drie locs, maar honderden tegelijk.... Zo ook het aantal wissels, seinen, etc. Bijna onbeperkt dus.

De tegenwoordig verkochte locomotieven bezitten vrijwel allemaal een zgn. NEM-connector waarop een locdecoder kan worden gestoken. Na correcte plaatsing van de decoder en het programmeren ervan is uw analoge trein omgebouwd naar digitaal.

Afhankelijk van de mogelijkheden (bedienbare features) van een locomotief worden er verschillende aansluitstekers in de loc's en de diverse decoders gebruikt.

Hieronder vindt u een overzicht van de aansluitingen van diverse NEM digitaal stekers.

Afhankelijk van het aantal aansluitingen kunnen er meer/minder functies geactiveerd worden:

NEM 651, 6-polige steker
Pin 1	Motor 1	Oranje
Pin 2	Motor 2	Grijs
Pin 3	Rails	Rood
Pin 4	Rails / massa	Zwart
Pin 5	Verlichting voor	Wit
Pin 6	Verlichting achter	Geel

NOOT: diverse modellen (bv. KRES) hebben een eenvoudige NEM651 connector,

waarop ook een geluidsmodule aangesloten kan worden.

NEM 658, PluX12, 12-polige steker
Pin 7	Fof	Wit	Licht vooruit
Pin 8	Motor +	Oranje	Motor + aansluiting
Pin 9	V+	Blauw	Decoder + aansluiting
Pin 10	Motor -	Grijs	Motor - aansluiting
Pin 11	Index	-	-
Pin 12	Rail rechts	Rood	Rechter rail in voorwaartse richting
Pin 13	F0r	Geel	Licht achteruit
Pin 14	Rail links	Zwart	Linker rail in voorwaartse richting
Pin 15	LS/A		Luidspreker aansluiting 1
Pin 16	AUX1	Groen	Uitgang 1, Treinverlichting vooruit
Pin 17	LS/B		Luidspreker aansluiting 2
Pin 18	AUX 2	Violet	Uitgang 1, Treinverlichting achteruit

NEM 662, Next18 / Next18S, 18 polige steker
Pin 1	TR rail rechts	Pin 18	TR Rail rechts
Pin 2	M+ Motor +	Pin 17	AUX0r
Pin 3	AUX1	Pin 16	AUX5 / LS-A
Pin 4	AUX3 / SUSI CLK	Pin 15	VCC Voeding
Pin 5	GND Massa	Pin 14	GND Massa
Pin 6	VCC Voeding	Pin 13	AUX4 / SUSI Data
Pin 7	AUX6 / LS-B	Pin 12	AUX2
Pin 8	AUX0f	Pin 11	M- Motor -
Pin 9	TL rail links	Pin 10	TL rail links